XOET-scan – ontwikkeld door Laura Jonker en Nico van Yperen – wint Nationale Sportinnovator Prijs 2018

Met de door hun ontwikkelde XOET scan wonnen Laura Jonker (in 2011 gepromoveerd aan de Faculteit Bewegingswetenschappen Groningen) en Nico van Yperen (Hoogleraar Sportpsychologie aan de Faculteit Gedrags- en Maatschappijwetenschappen in Groningen) afgelopen dinsdag de Nationale Sportinnovator Prijs 2018*.

De afgelopen jaren is er veel aandacht besteed aan het belang van zelfregulatie en motivatie voor sporttalenten en reguliere sporters. We weten nu wat het is en waarom het belangrijk is. Wat echter opvalt is dat vaak gekeken wordt naar wat sporters kunnen, terwijl we weten dat de meeste sporters gestimuleerd moeten worden door hun omgeving om psychologische vaardigheden te gebruiken. Een vraag die door trainers dan ook vaak wordt gesteld is: “Wat kan ik doen om mijn sporters te stimuleren en hoe weet ik dat ik het goed doe?”

Om antwoord te geven op deze vraag ontwikkelden Laura en Nico de XOET-scan. De XOET-scan vraagt – door middel van psychologische stellingen die verwijzen naar zes psychologische kenmerken die er volgens de wetenschap toen doen – aan sporters hoe zij het trainingsklimaat ervaren en wat voor hen de ideale situatie is. Sporters komen zelf aan het woord over het klimaat dat trainers creëren. Omdat ook trainers gevraagd wordt naar hun ervaringen ontstaan interessante vergelijkingen.

Trainers krijgen via de scan inzage in:

  • Het verschil tussen de ervaring en de behoefte van sporters. Inzage in dit verschil geeft trainers handvatten aan welke psychologische kenmerken aandacht kan worden besteed om het huidige trainingsklimaat voor sporters te optimaliseren.
  • Het verschil tussen de ervaring van sporters en trainers. Hetzelfde gedrag, dezelfde woorden en/of dezelfde situaties kunnen anders ervaren worden. Door ook trainers te bevragen komt de interpretatie van gedrag bloot te liggen. Hierdoor zijn uitslagen beter bespreekbaar te maken en helpt het trainers te reflecteren op concrete praktijksituaties.

Het afgelopen jaar is de scan uitgevoerd en getest binnen onder andere de opleiding Doelgericht Coachen van de ruud van nistelrooy foundation. De Nationale Sportinnovator Prijs zal worden gebruikt om de scan te digitaliseren zodat meer trainers en andere branches gebruik kunnen gaan maken van de scan.

Meer weten: kijk dan op www.xoet.nl, www.sportinnovator.nl of bekijk de volgende video.

* De Nationale Sportinnovator Prijs wordt jaarlijks uitgereikt door het Topteam Sport in opdracht van het Ministerie van VWS. Dit jaar had de prijs het thema ‘Mind Your Fitness” met als doel om innovaties op het gebied van de sportpsychologie te belonen.